Fotografia e Javes

Karbon

Shqipni e Harrume

Vepra arti me imazhe negre në Shqipëri

Nga Dr. Moikom Zeqo

Të para në profil krahasimi i vijës së ballit, hundës dhe buzëve tregon qartë individualitetin antropologjik dhe artistik. Kokat e vajzave negre janë bërë prej ebaniti të zi, flokët i kanë me një frizurë origjinale, me vija të ndara të kaçurrelave të dendura dhe tipike për racën e zezë, e ashtuquajtura “frizurë afrikane, negroide”.
Tre vathët i takojnë epokës helenistike të sinkronizimit të kulturave të ndryshme në botën globale të krijuar nga perandoria e Aleksandrit të madh. Më saktë janë të shekullit III para Erës sonë. Këto vathë njihen në literaturën arkeologjike. Të tillë janë gjetur edhe në Maqedoni, por edhe në Egjipt, ku pas vdekjes së Aleksandrit të Madh ka sunduar dinastia e Ptolemejve, themeluar nga Ptoleme Lagu, gjeneral i afërt i Aleksandrit të madh. Origjina e punishteve të argjendarisë së kësaj tipologjie vathësh ka qenë, sipas disa studiuesve qendra e Aleksandrisë në Egjipt, që shpjegon parapëlqimin e imazheve negre. Me siguri këto vathë janë importuar edhe në Shqipëri. Vathët janë përdorur nga seksi femër, pra nga gratë ose konkubinat e princërve ilirë, që në malin shkëmbor të Selcës kanë pasur nekropolin e tyre të elitës aristokratike. Nuk përjashtohet mundësia që ndonjë nga konkubinat të ketë qenë negre.
Në shekullin e III para Erës sonë figura femërore e regres në bizhuteritë e çmuara lidhej me konceptin e shtrirjes gjeografike të pikëtakimeve të Evropës, Azisë dhe Afrikës Veriore dhe të njohjes së bukurisë së racës të zezë nga raca e bardhë ( nuk ekzistonte asnjë doktrinë racizmi e përçudnuar!)
Në vitin 1988 në një galeri lindore të amfiteatrit të Durrësit gjatë një gërmimi arkeologjik unë zbulova një fragment qeramike të gllazaruar, pjesë e brendshme e një tasi të madh, që kishte me incizim figurën e një koke negre, djathtas në profil, me flokët me frizurën e njohur, me qafën e gjatë me tre byzylykë zbukurimi, mbi kokën duket edhe gjethja e një palme. Kjo qeramikë mesjetare i takon shekullit të XII me origjinë nga Sicelia. Qeramika të tilla janë gjetur dhe në Selanik. Fragmenti ynë ka qenë pjesë e një kompozimi, pra e një skene me figura të tjera.
Në shekujt e X-XII, Durrësi ka qenë qyteti i ekspozuar ndaj sulmeve të normanëve, anzhuinëve, kryqëzatave etj. Në Siçeli qe zhvilluar një art me ndikime të shumë qytetërimeve vikinge, italiane, arabe, afrikane duke bërë simbioza të çuditshme. Shpesh në ushtritë mesjetare kishte edhe shumë mercenarë zezakë. Disa të tillë i përmend në Durrës në shekullin XII dhe Konstandin Jeriçeku. Piratët shqiptarë të Ulqinit kanë pasur detarë zezakë, disa prej pinjollëve të tillë rrojnë akoma edhe sot në Ulqin. Kolë Idromeno e ka pikturuar një zezak nga Ulqini në fillim të shekullit të XX.
Arkeologu Bertold Trandafilos, që ka studiuar praninë e imazheve negre në artin mesjetar evropian, thotë se figura e femrës negre simbolizon Mbretëreshën Shaba, që sipas rrëfimit biblik u takua me mbretin Solomon dhe u martua me të.
Sidoqoftë koleksioni i vathëve dhe qeramika e gllazuruar koncentrohen tek simboli femëror negroid i njohur me shekuj në Shqipëri.

SipërEmail Printo

Shumëçka në këtë aferë të dyshimtë do të varet nga skenaret që do të luhen diku mes pallateve të politikës dhe asaj të drejtësisë. Në këtë hapësirë hileqare do të varet edhe një herë ndoshta, fati politik dhe personal i shumë figurave të sotme publike

Ndërsa opozita po nxjerr përditë dokumente dhe fakte, duke hequr dorë nga retorika e akuzave, pala tjetër është katandisur vetëm në sharje ndaj deputeteve femra të PS që bëjnë denoncimet

Për fat të keq, ky debat, në vend që të përqendrohej në gjetjen e shkaqeve, alternativave apo zgjidhjeve për të dalë nga bataku i korrupsionit, është përqendruar tek zbulimi i autorëve të korrupsionit apo në faktin se kush është më shumë apo më pak i korruptuar, duke ua hequr këtë ekskluzivitet organeve të drejtësisë